Libretto / O operze
Czy to słyszysz? Cichy szept lasu, głos niesiony wiatrem…
W sercu Łemkowszczyzny, gdzie pamięć śpiewa, a tęsknota nie zna granic, rodzi się opowieść jak z bajki. „Hołos” – opera o dwóch siostrach, rozdzielonych przez los, lecz połączonych przez pieśń, zaprasza w podróż między światem ludzi i duchów.
Wejdź do zaczarowanego lasu, wsłuchaj się w echo przeszłości i pozwól, by głos tej historii poprowadził Cię dalej…
Program
Opera Hołos to pierwszy w historii utwór łączący w sobie muzykę ludową z muzyką współczesną i elektroniczną. Synteza współczesności i tradycji przebiega w nim na wielu płaszczyznach, między innymi poprzez połączenie kapeli i orkiestry, śpiewu operowego i białego oraz łemkowskiego tańca tradycyjnego ze współczesnym. W warstwie scenograficznej przeplatają się ze sobą bogata estetyka ludowa oraz nowoczesne, minimalistyczne, ale nasycone symboliką formy wizualne.
Artyści zaprezentują uwspółcześnioną, baśniowo poprowadzoną opowieść o dwóch kochających się siostrach, które rozdziela Los, jednak Tęsknota uparcie dąży do ich spotkania, a Pamięć sprawia, że zostają połączone na wieczność. Akcja przedstawienia rozgrywa się w społeczności łemkowskiej i czerpie z jej historii oraz bogactwa kulturowego. Przekazuje jednak uniwersalne prawdy o naszej tożsamości, ludzkich relacjach oraz zmaganiu się z utratą bliskich osób i ojczyzny. Opera opowiada również o mocy pamięci budującej tożsamość zarówno człowieka jako jednostki, jak i społeczności, narodu i kultury – to ona podtrzymuje najważniejsze wartości wspólnot, chroniąc od zapomnienia ich członków oraz grupy etniczne dotknięte wojną i przesiedleniami.
Streszczenie Libretta
Bohaterkami opery „Hołos” są dwie siostry – Marysia i Hancia. Podczas zabawy Los zabiera Marysię, pozostawiając na świecie pogrążoną w smutku Hancię. Dziewczyna próbuje poradzić sobie ze stratą siostry. Pewnego dnia, gdy pasie owce, pojawia się przy niej Tęsknota. Wtedy Hancia słyszy w oddali nieznany głos, który z jakiegoś powodu wydaje się jej bliski. Prowadzona przez Tęsknotę podąża za nim – to głos ducha ukochanej Marysi. Siostry odnajdują się i wspólnie śpiewają swoją ulubioną pieśń.
W tym czasie mieszkańcy wioski, przyjaciele sióstr, gromadzą się w cerkwi, by w rocznicę śmierci Marysi modlić się za jej duszę. Zauważając nieobecność Hanci, wyruszają na jej poszukiwania. Odnajdują ją i stają się świadkami przejmującej arii pełnej miłości i cierpienia, po której Marysia przekazuje swój głos Hanci. Towarzyszy im Pamięć. Od tego dnia Hancia śpiewa odmienionym głosem – dzięki niemu ona i mieszkańcy wioski zachowują pamięć o Marysi.
Śmierć Marysi nawiązuje do Akcji Wisła, a dwie siostry uosabiają Łemkowynę. Marysia to ziemia, drewniane chyże i lasy które zostały Łemkom odebrane. Hancia to Łemkowyna – obecna w sercach każdego Łemka i towarzysząca mu przez całe życie. Głos przekazany przez Marysię to łemkowskie dziedzictwo: język, tradycje, kultura. Z kolei mieszkańcy wioski spotykający się w cerkwi odwołują się do faktu, że po przesiedleniach to właśnie tam Łemkowie mogli się spotykać, by później – podobnie jak w opowieści o siostrach poszukujących Hanci – szukać swojego miejsca na ziemi i własnej tożsamości.
